Czym są IKONY?

Z języka greckiego eikón oznaczający obraz. Jest to rodzaj sztuki sakralnej powstałej w kręgu kultury bizantyjskiej. Przeważnie przedstawia święte postacie bądź konkretne sceny biblijne. Ten rodzaj sztuki jest charakterystyczny dla Ko­ściołów wschodnich, a także prawosławnego i grekokatolickiego. Najbardziej znana to ikona Chrystusa Pantokratora – uważana za pierwszą ikonę: żywe oblicze Boga zawarte w Osobie Jezusa Chrystusa.

Znajomość ikon datuje się już od V lub VI w., ale one wydawałoby się zniknęły w I połowie XX w. Tymczasem niezupełnie, ponieważ poprostu były zabronione: w okresie komunizmu w Rosji nie wolno było ich malować. Pomimo tego, wielu malarzy produkowało i odrestaurowywało ikony potajemnie. W drugiej połowie XX w., ikony mogły wyjść z ukrycia ...

Możemy sobie postawić pytanie: co ikona ma w sobie, że jest taka niezwykła ? Dlaczego ludzie, zakonnicy i inni są gotowi ryzykować życie, malując ikony ? „Chrystus”, powiedział św. Paweł „jest obrazem (widzialnym) Boga niewidzialnego” (Kol. 1,15). Innymi słowami: „Ikonografia chrześcijańska przedstawia za pośrednictwem obrazu orędzie ewangeliczne, które Pismo Święte opisuje za pośrednictwem słów. Obraz i słowo wyjaśniają się wzajemnie” ( Katechizm Kościoła Katolickiego, IIcz.: Celebracja misterium chrześcijańskiego, sekcja 116o).

Jest to sztuka, której tworzenie jest powierzone niewielkiej grupie osób, przeważnie duchownym. Proces powstawania ikony jest długotrwały i czasochłonny, ale przede wszystkim przepełniony nieustanną modlitwą. Każda ikona to praca połączona z modlitwą. Dlatego wpatrując się w ikonę dostrzegamy nie tyle obraz ile zupełnie inną rzeczywistość: bosko – ludzką.

Ikona to nie kolejny obrazek w domu czy kościele, to bezpośrednie zetknięcie się z Bogiem poprzez modlitwę i kontemplację. Jezus powiedział: „Kto zobaczył Mnie, zobaczył także i Ojca”.

Pierwotnie ikony były zawieszane jako samodzielne obrazy. Przedstawiały sceny z żywotów świętych albo indywidualnie, albo ich portrety grupowo traktowane, Po okresie obrazoburstwa (ikonoklazmu), kiedy to zniszczono ikony sprzed wieku 8, zaczęto wieszać lub malować ikony na drewnianych ścianach, czyli przegrodach koło ołtarza, między nawą główną a prezbiterium. Taką przegrodę nazywano ikonostasem, a jego zadaniem było zasłonić święte obrządki przed oczami wiernych, zgromadzonych w nawie. Do dziś troje drzwi prowadzi poprzez ikonostasy do kapłańskiej części kościołów prawosławnych. Srodkowe drzwi nazywają się królewskimi lub cesarskimi wrotami. Rozmieszczenie malowideł jest określone tradycją. Na carskich wrotach wyobrażeni są zazwyczaj czterej Ewangeliści i sceny Zwiastowania i Eucharystii, a w górze tronujący Chrystus, czyli tzw. Deesis.

“Przychodź przed ikonę, jak do Przyjaciela, wracaj do niej, jak do wrót otwierających przed tobą Niebo, patrz w nią, jak w pulsujący w ognisku ogień. Poczuj się dzieckiem Boga i przedmiotem jego miłości, kimś ważnym, ukochanym, wybranym, oczekiwanym i zaproszonym do Wspólnoty. Czuwając przed ikoną, świętuj tę Wspólnotę …

Wspólnota miłości z Bogiem, to obecność Ducha Świętego – ona leczy, uzdrawia, przemienia, ożywia, podnosi i uzdatnia do działania, ocala i scala, pielęgnuje i pociesza, przenika i wyzwala.”

(Joanna Przybyła)

Proponowane najbliższe tematy to:

1.     Chrystus PANTOKRATOR – jako pierwsza i najważniejsza spośród wszystkich ikon.

2.     Historia ikon – najważniejsze wydarzenia, czym ikony są i krótko z teologii.

3.     Różne wyobrażenia Matki Bożej – przede wszystkim: Hodegetria, Eleusa i Deesis, ponadto Agiosoritissa i Oranta.

4.     Ikona Pneumatofora – Niosąca Ducha Świętego.

5.     Ikona Trójcy Świętej.

6.     Ikona Świętej Rodziny – domowe ognisko modlitwy.

7.     Przykłady Świętych Osób – wybrane postacie.

8.     Ikonostas.

9.     Ikonoklazm – historia, znaczenie dla świata.

10.  Sobór Chrystusa Zbawiciela w Rosji.

11.  Przykłady modlitw przed ikoną.

Przedstawiona propozycja tematów na miesiąc sierpień / wrzesień. Każdy kto ma jakiś ciekawy artykuł związany z tematyką ikon może przesłać go do opublikowana na blogu na adres e-mail: piotr1000@autograf.pl

Życzę wszystkim udanej lektury. Ikony to jedno z najpiękniejszych dzieł jakim Bóg mógł natchnąć człowieka.